11 lipca 2026 roku Gdynia wypełniła się czarno-żółtymi barwami, kaszubską muzyką i regionalną mową. XXVII Światowy Zjazd Kaszubów zgromadził tysiące uczestników, którzy przyjechali do miasta z różnych części Pomorza, Polski, a także z zagranicy. Tegoroczne spotkanie miało szczególną wymowę. Odbyło się w roku setnej rocznicy nadania Gdyni praw miejskich oraz 70-lecia Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego.
Światowy Zjazd Kaszubów powrócił do Gdyni po dwudziestu latach. Już od rana do miasta przybywały delegacje kaszubskich oddziałów, samorządów, organizacji społecznych i zespołów regionalnych. Część uczestników dotarła specjalnymi pociągami Transcassubia. Z okolic Dworca Głównego wyruszył barwny korowód, któremu towarzyszyła imponująca, stumetrowa flaga kaszubska, jeden z najbardziej widowiskowych symboli tegorocznego święta.
Jednym z najważniejszych punktów oficjalnej części wydarzenia była uroczysta Msza Święta w kościele pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa. Liturgii przewodniczył biskup pomocniczy archidiecezji gdańskiej Piotr Przyborek.
Świątynię wypełnili uczestnicy w tradycyjnych strojach, przedstawiciele duchowieństwa, parlamentarzyści, samorządowcy, reprezentanci władz województwa pomorskiego, członkowie organizacji kaszubskich oraz mieszkańcy Gdyni. Uroczystość była nie tylko religijnym rozpoczęciem zjazdu, lecz także wyrazem szacunku dla pokoleń Kaszubów współtworzących historię miasta. Podczas nabożeństwa pamiętano również o zasłużonych dla lokalnej społeczności, składając kwiaty na grobie księdza Hilarego Jastaka.
Po zakończeniu Mszy Świętej uczestnicy przeszli na Molo Południowe i Skwer Kościuszki, gdzie odbyła się oficjalna inauguracja XXVII Światowego Zjazdu Kaszubów. Otwarcia wydarzenia dokonała prezydent Gdyni Aleksandra Kosiorek.
Ważnym momentem ceremonii było przekazanie Bursztynowej Klëki przedstawicielom gminy Miastko, która w 2027 roku będzie gospodarzem XXVIII Światowego Zjazdu Kaszubów. Symbol zjazdowy prezydent Gdyni Aleksandra Kosiorek wręczyła wiceburmistrzowi Miastka Danielowi Rakowi.
Klëka w tradycji kaszubskiej służyła do przekazywania mieszkańcom ważnych wiadomości i zwoływania wspólnoty. Jej przekazanie kolejnemu gospodarzowi ma więc znaczenie symboliczne. Łączy następujące po sobie zjazdy, miasta i gminy oraz przypomina, że troska o język, kulturę i regionalną tożsamość jest wspólną odpowiedzialnością kolejnych pokoleń.
Światowe Zjazdy Kaszubów są również okazją do uhonorowania osób i środowisk, które przez cały rok działają na rzecz zachowania miejscowych tradycji, wspierają edukację regionalną, rozwój języka kaszubskiego, twórczość ludową oraz społeczną aktywność mieszkańców. Dzięki takim inicjatywom regionalne dziedzictwo nie pozostaje jedynie częścią przeszłości, lecz staje się żywym elementem współczesności.
Po części oficjalnej centrum Gdyni zamieniło się w wielką przestrzeń rodzinnego świętowania. Na uczestników czekały koncerty, występy folklorystyczne, konkursy, pokazy, animacje i spotkania z twórcami. Wzdłuż Skweru Kościuszki rozstawiono stoiska z kaszubskim rękodziełem, tradycyjnymi wyrobami, publikacjami regionalnymi i lokalnymi przysmakami.
Na scenach prezentowały się zespoły ludowe oraz artyści łączący tradycję z nowoczesnymi brzmieniami. Można było usłyszeć zarówno klasyczne pieśni i melodie kaszubskie, jak i ich współczesne interpretacje. Taki program pokazywał różnorodność kultury regionu, zakorzenionej w historii, ale otwartej na nowe formy wyrazu.
Gwiazdą wieczoru była Natalia Szroeder — pochodząca z Kaszub wokalistka, która od lat podkreśla swoje związki z regionem. Jej koncert na głównej scenie przyciągnął liczną publiczność i stał się jednym z najbardziej oczekiwanych punktów wydarzenia. Na cenie muzycznej zagościła także Weronika Korthals z zespołami Norda Kids i La Via Voice. Podczas wydarzenia moża było także usłyszeć alternatywne brzmienia regionalnych kapel, takich jak: Kiev Office, Drëszë, Kaszubska Influencerka, Fucus, Dawid Zły, Demore, A Matizer Noga, Niezbędny balast.
Duże emocje wzbudziła próba ustanowienia rekordu we wspólnej grze na diabelskich skrzypcach. Na głównej scenie spotkali się instrumentaliści, którzy jednocześnie zagrali na jednym z najbardziej charakterystycznych kaszubskich instrumentów obrzędowych. Próba zakończyła się sukcesem.
Diabelskie skrzypce, choć nazwą przypominają tradycyjny instrument smyczkowy, służą przede wszystkim do wybijania rytmu. Zdobią je kolorowe wstążki, blaszki, dzwonki i charakterystyczna rzeźbiona głowa. Wspólna gra stała się efektownym widowiskiem, ale też przypomnieniem, że kultura ludowa może integrować ludzi niezależnie od wieku i miejsca zamieszkania.
Ważną częścią wydarzenia było także Miasteczko Zdrowia przygotowane przez Szpitale Pomorskie. Uczestnicy mogli skorzystać z bezpłatnych badań profilaktycznych, uzyskać informacje dotyczące zdrowego stylu życia oraz porozmawiać ze specjalistami.
Obecność Miasteczka Zdrowia pokazała, że duże wydarzenia kulturalne mogą być także przestrzenią edukacji zdrowotnej. Profilaktyka jest szczególnie skuteczna wtedy, gdy wychodzi poza gabinety lekarskie i dociera bezpośrednio do mieszkańców, podczas festynów, spotkań rodzinnych i lokalnych uroczystości. Dla wielu osób możliwość wykonania podstawowych badań podczas zjazdu mogła stać się pierwszym krokiem do większej troski o własne zdrowie.
Światowy Zjazd Kaszubów nie jest wyłącznie festiwalem folkloru ani jednodniową prezentacją regionalnych strojów i muzyki. To przede wszystkim manifestacja wspólnoty, okazja do spotkania ludzi połączonych językiem, pochodzeniem, pamięcią rodzinną i przywiązaniem do małej ojczyzny.
Dla Kaszubów zjazd stanowi przestrzeń potwierdzania własnej tożsamości i przekazywania jej młodszym pokoleniom. Pozwala zobaczyć, że kaszubskość nie zamyka się w muzeach ani podręcznikach. Jest obecna w codziennym języku, muzyce, kuchni, działalności społecznej, edukacji oraz współczesnej twórczości artystycznej.
Tegoroczne wydarzenie miało wyjątkowe znaczenie również dla Gdyni. Miasto, które w 2026 roku obchodzi stulecie nadania praw miejskich, od początku swojego rozwoju było silnie związane z kaszubskimi mieszkańcami okolicznych wsi, rybakami, rzemieślnikami i rodzinami pracującymi przy budowie portu oraz nowego ośrodka miejskiego. Zjazd przypomniał o wkładzie Kaszubów w powstanie i rozwój Gdyni, łącząc historię rybackiej osady z opowieścią o nowoczesnym mieście otwartym na Polskę i świat.
XXVII Światowy Zjazd Kaszubów pokazał, że tradycja i nowoczesność nie muszą się wykluczać. W Gdyni spotkały się różne pokolenia, regionalne zespoły i popularni artyści, społeczność lokalna i goście z daleka. Przez jeden dzień miasto stało się prawdziwą stolicą Kaszub, pełną muzyki, dumy, gościnności i poczucia wspólnoty.
Zdjęcia wykorzystane w artykule: Paweł Budziński, Karol Makurat, Kamil Złoch, Jacek Sowa.
